Γλυκοζυλιωμένη Αιμοσφαιρίνη (HbA1c): Τι Είναι, Φυσιολογικές Τιμές και Πότε Πρέπει να την Ελέγξετε

Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c) είναι εργαστηριακή εξέταση αίματος που δείχνει τον μέσο όρο του σακχάρου των τελευταίων 2 έως 3 μηνών. Φυσιολογική θεωρείται τιμή κάτω από 5.7%, τιμές από 5.7% έως 6.4% υποδεικνύουν προδιαβήτη και τιμές 6.5% και άνω θέτουν τη διάγνωση σακχαρώδη διαβήτη. Δεν απαιτείται νηστεία και γίνεται οποιαδήποτε ώρα της ημέρας.

Σε αντίθεση με την απλή μέτρηση γλυκόζης νηστείας που αποτυπώνει μια στιγμή, η HbA1c δίνει την πλήρη εικόνα της γλυκαιμικής ρύθμισης για ένα ολόκληρο τρίμηνο. Αυτό την καθιστά τον πιο αξιόπιστο δείκτη τόσο για τη διάγνωση όσο και για την παρακολούθηση του διαβήτη.

Τι είναι η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη;

Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη είναι το ποσοστό της αιμοσφαιρίνης που έχει ενωθεί χημικά με γλυκόζη, μέσα στα ερυθρά αιμοσφαίρια. Η χημική αυτή αντίδραση ονομάζεται μη ενζυματική γλυκοζυλίωση και συμβαίνει χωρίς την παρουσία ενζύμου. Όσο υψηλότερα είναι τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, τόσο μεγαλύτερο ποσοστό αιμοσφαιρίνης γλυκοζυλιώνεται.

Επειδή τα ερυθρά αιμοσφαίρια ζουν περίπου 10 έως 12 εβδομάδες, η εξέταση αποτυπώνει τον μέσο όρο των επιπέδων σακχάρου για αυτό ακριβώς το διάστημα. Αυτό την κάνει ανώτερη από τη μέτρηση γλυκόζης νηστείας, η οποία επηρεάζεται από το τελευταίο γεύμα, το άγχος ή την οξεία ασθένεια.

Σε τι διαφέρει η HbA1c από την απλή μέτρηση σακχάρου;

Η μέτρηση γλυκόζης αίματος δείχνει μόνο την τιμή της στιγμής της εξέτασης, ενώ η HbA1c δίνει την εικόνα τριών μηνών. Η γλυκόζη παρουσιάζει φυσιολογικά μεγάλες διακυμάνσεις μέσα στην ημέρα, ανάλογα με τα γεύματα, την άσκηση και την ψυχολογική κατάσταση. Αντίθετα, η HbA1c δεν επηρεάζεται από αυτούς τους παράγοντες και δεν απαιτείται νηστεία πριν από τη μέτρησή της.

Για αυτό τον λόγο, ο ιατρός χρησιμοποιεί και τις δύο εξετάσεις συμπληρωματικά: η γλυκόζη νηστείας δείχνει την τρέχουσα κατάσταση και η HbA1c δείχνει αν η ρύθμιση ήταν σωστή μακροπρόθεσμα.

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης;

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει σε ποια μέση τιμή σακχάρου (mg/dL) αντιστοιχεί κάθε ποσοστό HbA1c, βάσει της φόρμουλας της Αμερικανικής Διαβητολογικής Εταιρείας (eAG = 28.7 × HbA1c − 46.7).

 

HbA1c %	Μέση τιμή σακχάρου (mg/dL)	Ερμηνεία
5.0%	97	Φυσιολογικό
5.7%	117	Ανώτατο φυσιολογικό όριο
5.8%	120	Οριακό / Προδιαβήτης
6.0%	126	Προδιαβήτης
6.4%	137	Ανώτατο όριο προδιαβήτη
6.5%	140	Διαβήτης (διαγνωστικό κριτήριο)
7.0%	154	Στόχος θεραπείας Τύπου 2
8.0%	183	Εκτός στόχου
9.0%	212	Κακή ρύθμιση
10.0%	240	Πολύ κακή ρύθμιση

 

Για τους ήδη διαγνωσμένους διαβητικούς, ο θεραπευτικός στόχος διαφοροποιείται ανά περίπτωση. Για τον Διαβήτη τύπου 1 ο στόχος είναι κάτω από 6.5%, ενώ για τον Διαβήτη τύπου 2 κάτω από 7%. Για τις εγκύους με διαβήτη κύησης, ο στόχος είναι ακόμα αυστηρότερος, κάτω από 5.9%, και η εξέταση επαναλαμβάνεται συχνότερα.

Πότε πρέπει να γίνεται η εξέταση;

Η εξέταση πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε 3 έως 4 μήνες, αφού τα ερυθρά αιμοσφαίρια ανανεώνονται συνεχώς και το ποσοστό γλυκοζυλίωσης αλλάζει ανάλογα. Γίνεται σε φλεβικό αίμα και δεν χρειάζεται νηστεία.

Συνιστάται σε:

• Άτομα που έχουν ήδη διαγνωστεί με σακχαρώδη διαβήτη, για παρακολούθηση της ρύθμισης.
• Άτομα με παράγοντες κινδύνου, όπως παχυσαρκία, οικογενειακό ιστορικό διαβήτη ή υπέρταση.
• Άτομα με τιμές γλυκόζης νηστείας στα όρια, για επιβεβαίωση ή αποκλεισμό προδιαβήτη.
• Ιατρεία και μικροβιολογικά εργαστήρια που θέλουν να παρέχουν άμεσο αποτέλεσμα κατά την επίσκεψη του ασθενή.

Τι σημαίνει υψηλή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη;

Υψηλές τιμές HbA1c σημαίνουν ότι τα επίπεδα σακχάρου παρέμειναν ανεβασμένα για μεγάλο διάστημα, μια κατάσταση που ονομάζεται υπεργλυκαιμία. Τα πιο συνηθισμένα συμπτώματα περιλαμβάνουν συχνοουρία, έντονη δίψα, ξηροστομία, θολή όραση, μουδιασμένα άκρα, κούραση και μειωμένη ικανότητα επούλωσης πληγών.

Πέρα από τα συμπτώματα, η μακροχρόνια υπεργλυκαιμία αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο επιπλοκών, όπως η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια (πρόβλημα στα μάτια), η διαβητική νεφροπάθεια (πρόβλημα στα νεφρά) και οι καρδιαγγειακές παθήσεις. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, τιμές HbA1c άνω του 7% σχετίζονται με πενταπλάσιο σχετικό κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου σε σύγκριση με τιμές κάτω από 5%.

Πότε η HbA1c δίνει λανθασμένα αποτελέσματα; 

Η HbA1c είναι αξιόπιστη εξέταση, αλλά υπάρχουν συγκεκριμένες παθολογικές καταστάσεις που αλλοιώνουν το αποτέλεσμα και μπορούν να οδηγήσουν σε εσφαλμένη διάγνωση ή εκτίμηση.

Ψευδώς χαμηλές τιμές (η εξέταση δείχνει καλύτερη εικόνα από την πραγματική):

Αναιμία από έλλειψη σιδήρου ή αιμορραγία προκαλεί ανανέωση των ερυθρών αιμοσφαιρίων με γρηγορότερο ρυθμό. Τα νέα αιμοσφαίρια δεν έχουν προλάβει να γλυκοζυλιωθούν, οπότε το ποσοστό φαίνεται χαμηλότερο από το πραγματικό. Αιμολυτική αναιμία επίσης μειώνει τον χρόνο ζωής των ερυθρών αιμοσφαιρίων, με το ίδιο αποτέλεσμα.

Αιμοσφαιρινοπάθειες όπως η δρεπανοκυτταρική αναιμία ή η θαλασσαιμία αλλάζουν τη δομή της αιμοσφαιρίνης και παρεμβαίνουν στη μέτρηση, ανάλογα με τη μέθοδο που χρησιμοποιεί το εργαστήριο.

Ψευδώς υψηλές τιμές (η εξέταση δείχνει χειρότερη εικόνα από την πραγματική):

Νεφρική ανεπάρκεια συνδέεται με μειωμένη παραγωγή ερυθρών αιμοσφαιρίων και χαμηλότερο ρυθμό ανανέωσής τους, οπότε τα υπάρχοντα αιμοσφαίρια έχουν εκτεθεί σε γλυκόζη για μεγαλύτερο χρόνο.

Χρόνιος αλκοολισμός και υψηλά τριγλυκερίδια έχουν επίσης συνδεθεί με τεχνητά αυξημένες τιμές σε συγκεκριμένες μεθόδους μέτρησης. Σε κάθε μία από αυτές τις περιπτώσεις, ο ιατρός οφείλει να αξιολογεί το αποτέλεσμα παράλληλα με άλλες εξετάσεις και να μην εξάγει συμπέρασμα βάσει της HbA1c μόνη της.

Πώς μπορεί να μειωθεί η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη;

Η μείωση της HbA1c απαιτεί συστηματική αντιμετώπιση, η οποία σχεδιάζεται από τον θεράποντα ιατρό και είναι εξατομικευμένη. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες γενικές αρχές που έχουν τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα.

Η διατροφή παίζει κεντρικό ρόλο. Η αποφυγή τροφών με υψηλό γλυκαιμικό δείκτη, τα γεύματα πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και η μεσογειακή διατροφή αποτελούν αποδεδειγμένες στρατηγικές.

Η τακτική αερόβια άσκηση, τουλάχιστον 30 λεπτά τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας, βοηθά τον οργανισμό να χρησιμοποιεί την ινσουλίνη πιο αποτελεσματικά.

Η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, η επαρκής ενυδάτωση και ο ποιοτικός ύπνος είναι επίσης παράγοντες που συμβάλλουν στη ρύθμιση των επιπέδων γλυκόζης μακροπρόθεσμα.

Πότε συμφέρει η μέτρηση HbA1c στο ιατρείο αντί του εργαστηρίου;

Η μέτρηση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης γινόταν παραδοσιακά αποκλειστικά σε εργαστήριο μικροβιολογίας. Σήμερα, οι συσκευές point-of-care επιτρέπουν την ίδια μέτρηση απευθείας στο ιατρείο, σε πέντε λεπτά, με αποτέλεσμα κλινικά ισοδύναμο.

Πότε η μέτρηση στο ιατρείο έχει κλινική αξία:

Όταν ο ασθενής δεν εμφανίζεται για επανεξέταση αφού πάρει αποτελέσματα από εργαστήριο. Η άμεση διαθεσιμότητα του αποτελέσματος επιτρέπει λήψη αποφάσεων (τροποποίηση αγωγής, παραπομπή, νέος στόχος) μέσα στην ίδια επίσκεψη.

Όταν ο ιατρός θέλει να αξιολογήσει αμέσως αν μια αλλαγή στη θεραπεία είχε αποτέλεσμα, χωρίς να χάσει τον ασθενή στη διαδικασία. Σε ιατρεία με μεγάλο αριθμό διαβητικών ασθενών, η point-of-care μέτρηση μειώνει τον χρόνο μεταξύ εξέτασης και θεραπευτικής απόφασης.

Πότε το εργαστήριο παραμένει η καλύτερη επιλογή:

Σε ασθενείς με αιμοσφαιρινοπάθειες ή αναιμία, όπου χρειάζεται εξειδικευμένη μέθοδος (HPLC) που δεν είναι διαθέσιμη σε point-of-care συσκευές. Επίσης για διαγνωστικούς σκοπούς πρώτης γραμμής, όπου το εργαστηριακό αποτέλεσμα έχει υψηλότερη τυποποίηση.

Ο μετρητής γλυκοζυλιωμένης A1C Now+ της PTS Diagnostics επιτρέπει την άμεση μέτρηση HbA1c στο ιατρείο με αποτέλεσμα σε 5 λεπτά. Αυτή τη στιγμή διατίθεται σε προσφορά στα 70€ από 260,40€ στο harm-rdc.xotest.gr.

Δείτε την προσφορά για τον μετρητή A1C Now+